{"id":8077,"date":"2013-01-08T21:52:17","date_gmt":"2013-01-08T19:52:17","guid":{"rendered":"https:\/\/agustinfernandezpaz.gal\/?p=8077"},"modified":"2013-02-01T14:17:33","modified_gmt":"2013-02-01T12:17:33","slug":"a-balada-de-corto-maltes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agustinfernandezpaz.gal\/es\/a-balada-de-corto-maltes\/","title":{"rendered":"A balada de Corto Malt\u00e9s"},"content":{"rendered":"

La balada del mar salado<\/em><\/strong> (Una ballata del mare salato<\/em>), de Hugo Pratt<\/strong><\/span><\/p>\n

Un pouco de arqueolox\u00eda<\/strong>.<\/p>\n

En 1977, cando Franco levaba morto pouco m\u00e1is dun ano, naceu en Espa\u00f1a unha revista de c\u00f3mics que poderiamos asemellar a unha fiestra que se abre e deixa entrar r\u00edos de aire novo nun cuarto co aire viciado por m\u00e1is de corenta anos de enclaustramento.<\/p>\n

\"\"A revista cham\u00e1base TOTEM<\/em><\/a>, e foi a primeira dunha ampl\u00edsima n\u00f3mina<\/a> que nos agasallou cuns anos de festa continua aos amantes da narrativa debuxada. As\u00ed, de memoria, un lembra Blue Jeans<\/em>, C\u00f3mix Internacional<\/em>, 1984<\/em>, Cimoc<\/em>, Cairo<\/em>, El V\u00edbora<\/em>, Metal Hurlant<\/em>, Rambla<\/em>, V\u00e9rtigo<\/em>… En anos anteriores houbera outras, como Star<\/em> (un precedente de El V\u00edbora<\/em>) ou El Globo<\/em> (que editaba Luis Gasca), pero non callaron por naceren antes de tempo.<\/p>\n

TOTEM<\/em><\/a>, como a maior\u00eda destas revistas, nutr\u00edase do abondoso material que, en anos anteriores, se publicara en Francia, Gran Breta\u00f1a, Italia, EE. UU e Arxentina, principalmente. Eran obras que estaban sen traducir, o m\u00e1is seguro \u00e9 que por problemas de censura, e que nos chegaron coma nunha marabillosa fervenza de creatividade.<\/p>\n

 <\/p>\n

Descubrindo a Corto Malt\u00e9s<\/strong><\/p>\n

No primeiro n\u00famero de TOTEM<\/em>, ademais de episodios do Arzack<\/em> de Moebius ou da Valentina<\/em> de Guido Crepax, estaba a historia que supuxo a mi\u00f1a descuberta de Corto Malt\u00e9s: \u00abSamba con Tiro-fijo\u00bb, unha creaci\u00f3n do veneciano Hugo Pratt<\/a>. \"\"Fascinaci\u00f3n, orixinalidade, engado… era imposible non entusiasmarse ante aquel personaxe que se nos presentaba xa solidamente constru\u00eddo e que viv\u00eda unhas aventuras poli\u00e9dricas, moi afastadas das que estabamos afeitos. E, xaora, cun debuxo en branco e negro que abraiaba pola s\u00faa t\u00e9cnica e pola s\u00faa eficacia expresiva.<\/p>\n

En n\u00fameros sucesivos, puiden ir lendo outras das historias curtas de Corto Malt\u00e9s. O personaxe do mari\u00f1eiro anarquista e rom\u00e1ntico, sempre do lado dos perdedores ou dos revolucionarios, converteuse nun dos meus preferidos. Por riba, episodio a episodio, ia co\u00f1ecendo algo m\u00e1is da s\u00faa personalidade complexa e descubr\u00eda as m\u00faltiples referencias (literarias, hist\u00f3ricas, pl\u00e1sticas) que Hugo Pratt deslizaba nos seus gui\u00f3ns<\/a>.<\/p>\n

A todo isto, hab\u00eda que engadir a galer\u00eda de personaxes secundarios, por chamarlles dalg\u00fan xeito, xa que moitas veces ocupaban un papel principal. Con menci\u00f3n especial para as personaxes femininas, libres e destemidas, sempre fascinantes. Unha festa!<\/p>\n

 <\/p>\n

Corto Malt\u00e9s no mar salgado<\/strong><\/p>\n

Pouco tempo despois, Nueva Frontera, a editora de TOTEM<\/em> e outras revistas, iniciou a publicaci\u00f3n de \u00e1lbums. Alg\u00fans recoll\u00edan historias que antes apareceran seriadas na revista; outros eran obras independentes.<\/p>\n

\"\"Un dos primeiros \u00e1lbums foi La balada del mar salado<\/em><\/a>, (Una ballata del mare salato<\/em>) unha extensa narraci\u00f3n de Hugo Pratt (m\u00e1is de 200 p\u00e1xinas; hoxe chamari\u00e1moslle novela gr\u00e1fica), que o italiano creara entre 1967 e 1969 e que aparecera por entregas na revista italiana Sargento Kirk<\/em>.<\/p>\n

Un dos atractivos de La balada del mar salado<\/em> \u00e9 que nel aparec\u00eda por primeira vez a figura de Corto Malt\u00e9s<\/a>, o personaxe que nos seducira nas narraci\u00f3ns curtas que publicaba TOTEM<\/em>; o mesmo personaxe que, co transcorrer dos anos, acabar\u00eda por se converter nunha icona mundial<\/a> que reco\u00f1ecen mesmo quen nunca leron ningunha historia s\u00faa. Mais \u00e9 de xustiza reco\u00f1ecer que este \u00e1lbum \u00e9 m\u00e1is, moito m\u00e1is, que a orixe de Corto Malt\u00e9s.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

A balada do mar salgado<\/strong><\/p>\n

A edici\u00f3n orixinal era en branco e negro, foi a que eu lin al\u00f3 por 1978 ou 1979, cando se publicou en Espa\u00f1a. Posteriormente, Hugo Pratt realizou unha nova versi\u00f3n coloreada, que \u00e9 a que te\u00f1o diante mentres escribo estas li\u00f1as. Esta nova edici\u00f3n (agora en Norma Editorial<\/a>, como todo Corto Malt\u00e9s) cont\u00e9n, ademais, trinta p\u00e1xinas engadidas con mapas e bosquexos, e cun texto de Umberto Eco que axuda a contextualizar e entender mellor a narraci\u00f3n que imos ler<\/a>. Non contarei aqu\u00ed o argumento, non ter\u00eda sentido. Contarei, iso si, o seu inicio, para aclarar o contexto espacial e temporal onde suceden os feitos.<\/p>\n

\"\"Estamos en novembro de 1913, a piques de comezar a primeira guerra mundial; alem\u00e1ns, ingleses, holandeses e xaponeses est\u00e1n interesados en controlar o Oc\u00e9ano Pac\u00edfico. Un oc\u00e9ano que \u00e9 quen inicia o relato da aventura:<\/p>\n

Son o Oc\u00e9ano Pac\u00edfico. O maior de todos. Ch\u00e1manme as\u00ed desde hai moito. Mais non \u00e9 certo que estea sempre as\u00ed. \u00c1s veces irr\u00edtome e empr\u00e9ndoa con todo e con todos. Hoxe mesmo acabo de facer a \u00faltima desfeita. Creo que varr\u00edn tres ou catro illas e estraguei outras tantas cascas de noz, desas que os homes chaman barcos…<\/em><\/p>\n

Un barco que navega preto das Illas Salom\u00f3n recolle dous mozos n\u00e1ufragos nunha barca \u00e1 deriva. Os n\u00e1ufragos son dous curm\u00e1ns, Ca\u00edn e Pandora, membros dunha poderosa familia brit\u00e1nica. O capit\u00e1n do barco \u00e9 un pirata, Rasput\u00edn, que ten pensado pedir un rescate polos dous.<\/p>\n

Algo m\u00e1is adiante, o mesmo barco recolle outro n\u00e1ufrago, que algu\u00e9n amarrou a uns troncos e deixou abandonado na mar alta. \u00c9 Corto Malt\u00e9s, un co\u00f1ecido de Rasput\u00edn, que o incorpora \u00e1 s\u00faa expedici\u00f3n. O destino do barco \u00e9 a illa onde habita un pirata misterioso, o Monxe, de quen se di que ten m\u00e1is de 200 anos e que controla con man de ferro os mares da Melanesia e a Polinesia. A partir deste inicio, comeza a aventura.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Por que \u00e9 inesquecible este \u00e1lbum?<\/strong><\/p>\n

Que hai logo neste cume da narrativa debuxada para que o diario Le Monde<\/em> o inclu\u00edse no listado dos cen mellores libros do s\u00e9culo XX?<\/p>\n

Ante todo, \u00e9 unha magn\u00edfica narraci\u00f3n de aventuras. Quero dicir que, ademais da fascinante aventura externa, ten un papel relevante a aventura interior, a evoluci\u00f3n dos personaxes e as m\u00faltiples relaci\u00f3ns que mante\u00f1en.<\/p>\n

O proceso de maduraci\u00f3n de Ca\u00edn e Pandora, sometidos a inesperadas adversidades; a complexa personalidade de Corto Malt\u00e9s, forzado a tomar partido ante situaci\u00f3ns que van contra os seus principios; o personaxe de Cr\u00e1neo, un nativo ao servizo de Rasput\u00edn, convencido de que as s\u00faas terras s\u00f3 acadar\u00e1n a liberdade cando os europeos marchen de Ocean\u00eda; as d\u00fabidas de Tarao, un mozo maor\u00ed, e as de Slutter, un comandante alem\u00e1n, enfrontados a situaci\u00f3ns que os forzar\u00e1n a se definiren…<\/p>\n

\"\"Se tematicamente \u00e9 unha narraci\u00f3n imposible de esquecer, desde unha perspectiva pl\u00e1stica ofrece unha madurez narrativa envexable. Est\u00e1, en primeiro termo, a coidada planificaci\u00f3n, con p\u00e1xinas nas que se alternan tiras ocupadas por una \u00fanica vi\u00f1eta horizontal, case sempre planos xerais, con outras subdivididas en vi\u00f1etas cadradas, cos personaxes en plano medio ou en primeiro plano.<\/p>\n

E est\u00e1 logo a resoluci\u00f3n pl\u00e1stica. O de Hugo Pratt non \u00e9 un debuxo preciosista que se recree nos detalles, mais ben ao contrario: simplicidade de li\u00f1as, utilizaci\u00f3n impresionista das masas de tinta, sobriedade extrema, encadres atrevidos… Toda unha lecci\u00f3n de como a t\u00e9cnica da BD acada o seu sentido m\u00e1is pleno cando, lonxe de efectismos gratu\u00edtos, se pon ao servizo do narrado. A cor coa que Pratt iluminou esta nova edici\u00f3n, con suaves pinceladas de acuarela, non oculta a sobriedade do branco e negro orixinal.<\/p>\n