{"id":5571,"date":"2012-09-12T06:46:36","date_gmt":"2012-09-12T06:46:36","guid":{"rendered":"https:\/\/agustinfernandezpaz.gal\/entrevista-de-miguel-vazquez-freire-para-tempos-novos-2\/"},"modified":"2012-09-12T06:46:36","modified_gmt":"2012-09-12T06:46:36","slug":"entrevista-de-miguel-vazquez-freire-para-tempos-novos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agustinfernandezpaz.gal\/en\/entrevista-de-miguel-vazquez-freire-para-tempos-novos\/","title":{"rendered":"Entrevista de Miguel V\u00e1zquez Freire para TEMPOS NOVOS"},"content":{"rendered":"

BEBEDORES DE HISTORIAS<\/strong><\/p>\n

ENTREVISTA A AGUST\u00cdN FERN\u00c1NDEZ PAZ<\/strong><\/p>\n

Datos oficiosos \u2013os oficiais non os hai- levan anos indicando que Agust\u00edn Fern\u00e1ndez Paz, o escritor vilalb\u00e9s, \u00e9 un dos m\u00e1is lidos dos nosos escritores. A maior\u00eda das s\u00faas obras, sempre escritas en galego, te\u00f1en sido editadas en todos os idiomas peninsulares, inclu\u00eddo o portugu\u00e9s. Recentemente, algunha das s\u00faas obras foi tam\u00e9n traducidas a outros idiomas, coincidindo cun reco\u00f1ecemento cada vez m\u00e1is un\u00e1nime dos seus m\u00e9ritos literarios. O seu compromiso constante coa literatura dirixida a lectores infant\u00eds e xuven\u00eds fixo as veces que nalg\u00fans sectores se lle discutiran eses m\u00e9ritos. Hai dous anos foi Premio Nacional de literatura infantil, hai uns d\u00edas soubemos que vi\u00f1an de concederlle o prestixioso VII Premio Iberamericano SM de literatura infantil, e sabemos que foi proclamado candidato ao Andersen, o equivalente ao premio Nobel no \u00e1mbito da literatura para a infancia e a mocidade. Pero tam\u00e9n o seu nome apareceu destacado en datas recentes pola s\u00faa consecuente actuaci\u00f3n en defensa da lingua, integrado no grupo pro Lingua, a s\u00faa activa participaci\u00f3n como asinante dunha carta cr\u00edtica con certas declaraci\u00f3ns do Conselleiro de Cultura ou a s\u00faa renuncia ao Premio anual de Cultura concedido pola Xunta de Galicia. Agust\u00edn Fern\u00e1ndez Paz, un escritor, un cidad\u00e1n.<\/p>\n

P.- Podemos comezar por unha reflexi\u00f3n sobre o significado deste reco\u00f1ecemento que a t\u00faa obra est\u00e1 a recibir, en primeiro lugar, desde a perspectiva individual, pero tam\u00e9n desde unha perspectiva colectiva, no sentido do que ese reco\u00f1ecemento (e visibilidade) pode significar para o \u00e1mbito no que ti v\u00e9s traballando, o da literatura infantil e xuvenil en lingua galega.<\/p>\n

R.- En linguas cunha situaci\u00f3n socioling\u00fc\u00edstica adversa, como \u00e9 o noso caso, \u00e9 inevitable que calquera reco\u00f1ecemento transcenda do plano individual. Nunha lingua normalizada seguramente non ser\u00eda as\u00ed. Eu son consciente dese feito colectivo, de que a xente de alg\u00fan xeito se ve reco\u00f1ecida e pensa: \u201cMira que ben, que este home, sen baixarse do galego, obte\u00f1a ese reco\u00f1ecemento\u201d.<\/p>\n

P.- Sen baixarse do galego e sen facer outro tipo de concesi\u00f3ns, sendo autoesixente co teu propio traballo de escritor…<\/p>\n

R.- Por suposto, parto do feito de que se ti traballas pensando en obter ese reco\u00f1ecemento, o m\u00e1is probable \u00e9 que non chegues a obtelo. Cando un traballa aqu\u00ed, no laboratorio do escritor que \u00e9 a s\u00faa mesa de traballo, obviamente non pensas en nada diso. Ser\u00eda rid\u00edculo. Mentres f\u00f3ra chove ou hai sol, ti aqu\u00ed, diante do papel (Fern\u00e1ndez Paz segue a facer o seu primeiro borrador a man), indo de cando en vez ao ordenador, o \u00fanico que tratas \u00e9 de facelo o mellor posible, de responder \u00e1s obsesi\u00f3ns que che fixeron meterte nunha historia. Despois, cando acabas as novelas sempre racionalizas, pero na pr\u00e1ctica non funciona as\u00ed… Con isto quero dicir que para min nisto non hai ning\u00fan m\u00e9rito.<\/p>\n

P.- Con todo, eu dir\u00eda que si hai alg\u00fan m\u00e9rito porque non cabe d\u00fabida de que tam\u00e9n hai un tipo de escritor oportunista, que vai buscando o aplauso e as modas e adapt\u00e1ndose a elas.<\/p>\n

R.- Home, no meu caso iso t\u00edveno claro desde o primeiro momento. Tes que escribir como che saia, tes que seguir as t\u00faas obsesi\u00f3ns, esa \u00e9 a palabra que me sae sempre, e a partir de a\u00ed encantad\u00edsimo de ter lectores, claro. Pero non podes adoptar unha postura de rebaixarte, condicionada porque queiras chegar a m\u00e1is p\u00fablico. Ti escribes, cando se trata dun libro infantil ou xuvenil, pensando nun tipo de lector pero tratando de facelo sempre da mellor maneira posible desde o punto de vista literario e se non che sae mellor ser\u00e1 porque ti non podes.<\/p>\n

P.- Falas dunha determinada concepci\u00f3n da literatura infantil e xuvenil coa que ti te sentes comprometido e eu atrever\u00edame a dicir que o reco\u00f1ecemento que agora se te est\u00e1 a dar implica tam\u00e9n un reco\u00f1ecemento desa literatura como literatura grande, por as\u00ed dicir, fronte \u00e1 minorizaci\u00f3n que sufriu durante moito tempo. Ata que punto podemos dicir hoxe que esa minorizaci\u00f3n xa foi superada?<\/p>\n

R.- Superada non est\u00e1 pero avanzouse moit\u00edsimo, iso creo que \u00e9 innegable. Hoxe non \u00e9 tan complicado atopar unha persoa adulta que le libros de colecci\u00f3ns xuven\u00eds, ou pais e nais que len cos seus cativos os libros infant\u00eds e reco\u00f1ecen que gozan tam\u00e9n coa s\u00faa lectura. O que pasa \u00e9 que a\u00ednda hai unha marcha por facer porque os vellos prexu\u00edzos est\u00e1n a\u00ed, por abaixo, a\u00ednda que parcialmente superados. Nese aspecto, a nosa xeraci\u00f3n pode darse por moderadamente satisfeita, no sentido de que conseguimos po\u00f1er \u00e1 lix no mapa, que a xente lle preste atenci\u00f3n e que non te\u00f1en m\u00e1is remedio que aceptar que alg\u00fans non escribimos isto porque non saibamos escribir outra cousa sen\u00f3n porque \u00e9 a nosa maneira de afrontar o feito literario.<\/p>\n

P.- Eu far\u00eda unha analox\u00eda entre esa superaci\u00f3n, da cal ti moi ben dis que non podemos quedar satisfeitos co xa conseguido sen\u00f3n que conv\u00e9n seguir alertas, e a minorizaci\u00f3n da cultura de noso. Casualmente rel\u00edn hai pouco un artigo teu de hai ben anos, na Revista Galega de Educaci\u00f3n, na que falabas cunha imaxe moi potente da \u201ccultura do bonsai\u201d. Ata que punto a ameaza da cultura do bonsai non volve estar presente?<\/p>\n

R.- Est\u00e1 moi presente. A pol\u00edtica actual do goberno galego \u00e9 iso…<\/p>\n

P.- Lembra para os lectores o significado desa imaxe da \u201ccultura do bonsai\u201d…<\/p>\n

R.- O termo non era meu sen\u00f3n de Xuli\u00e1n Maure, que o utilizara noutro contexto. A cultura do bonsai implica que os nosos gobernantes, as \u201cforzas vivas\u201d poderiamos dicir, aceptaban que quedaba bonito iso de ter unha cultura propia pero, igual que nos bonsais, o que se fac\u00eda era ir cortando as poli\u00f1as que ameazaban con desmandarse, para que a \u00e1rbore quedara reducida a unha cousa bonita pero ben controlada. Na actualidade, despois de alg\u00fans anos que parece que medrabamos como en monte aberto de mancom\u00fan, na actualidade o goberno galego volve coller as tesoiras de podar e ve\u00f1a, isto de aqu\u00ed, isto do teatro, isto est\u00e1 tirando moito para arriba as\u00ed que, chas! Isto das editoriais en lingua galega vai acabando sendo unha industria cultural das de verdade e iso non pode ser, abonda con pequenas editoriais amadoras, as\u00ed que, chas! Estase vendo como, en efecto, cada retallada que dan \u00e9 unha p\u00f3la que cortan de maneira que non nos matan, porque obviamente iso estar\u00eda mal visto, pero si nos van retallando para que non medremos tampouco en exceso. Iso n\u00f3tase en particular en todas as modalidades culturais que te\u00f1en a lingua como parte constitu\u00ednte. C\u00fastalles moito menos traballo aceptar as artes pl\u00e1sticas, pero \u00e1s forzas vivas da sociedade, que eu non quero personificar s\u00f3 no goberno, mol\u00e9stalles que se desmanden as artes que te\u00f1en a lingua como eixe, o teatro, a literatura, mesmo a m\u00fasica que se expresa en galego. E por iso, cada vez que algu\u00e9n logra un reco\u00f1ecemento internacional, actuando en galego, estou pensando por exemplo en Mercedes Pe\u00f3n, a xente que \u00e9 consciente desta agresi\u00f3n que estamos sufrindo al\u00e9dase e di, isto tam\u00e9n \u00e9 algo meu. P\u00e1same tam\u00e9n a min, en Vilalba, despois de ter recibido estes premios, hai persoas que se me achegan e dinme, isto tam\u00e9n \u00e9 algo meu. Son conscientes de que hai esa dimensi\u00f3n colectiva.<\/p>\n

P.- Nesta situaci\u00f3n conflitiva que vivimos hoxe en d\u00eda, alg\u00fans xestos teus ve\u00f1en recuperar esa figura, quizais hoxe non ben visto, do escritor comprometido, no sentido de aquel que utiliza a s\u00faa capacidade de facerse escoitar por riba das posibilidades da xente do com\u00fan para expresar as propias convici\u00f3ns como cidad\u00e1n. Estoume a referir \u00e1 carta dirixida ao conselleiro de Cultura, \u00e1 t\u00faa renuncia ao Premio da Xunta.<\/p>\n

R.- Si, \u00e9 certo, o que pasa que non \u00e9 algo que busque porque non \u00e9 tampouco o papel social que me gusta xogar. No caso do rexeite do premio de cultura non ti\u00f1a outra sa\u00edda. Se eu fun dos que promov\u00edn desde Pro Lingua, a trav\u00e9s da rede, unha petici\u00f3n de que, dada a actuaci\u00f3n do goberno, os escritores aos que lles puidese corresponder non aceptasen ese premio, cando mo dan a min, non vou dicir onde dixen A agora direi B. Non te\u00f1o m\u00e1is remedio que agradecer ao xurado pero ser consecuente. Certamente na biograf\u00eda de cadaqu\u00e9n \u00e9 inevitable que aparezan inconsecuencias, seguro que na mi\u00f1a tam\u00e9n, pero dentro do que cabe un trata de ser consecuente.<\/p>\n

P.- Agora gustar\u00edame entrar nun r\u00e1pido percorrido pola t\u00faa obra seguindo unha proposta que non sei se che vai parecer demasiado acertada. Eu penso que a t\u00faa obra expresa a superaci\u00f3n de certos antagonismos que alg\u00fans considerar\u00edan pouco menos que insuperables. As\u00ed, por exemplo, a t\u00faa obra nace dunha vocaci\u00f3n docente inicial…<\/p>\n

R.- Si, si.<\/p>\n

P.- … e o \u201cpecado\u201d que alg\u00fans agardar\u00edan dese inicio ser\u00eda o didactismo, mentres que o seu antag\u00f3nico ser\u00eda o que poderiamos chamar a literatura ludista, que procura o gozo lector sen m\u00e1is. E ti demostras coa t\u00faa obra que iso non \u00e9 necesariamente contraditorio: \u00e9 posible o gozo lector ensinando, sen por iso rebaixar a esixencia est\u00e9tico literaria.<\/p>\n

R.- Iso ten unha explicaci\u00f3n en como se produciu o meu contacto coa literatura infantil e\u00a0 xuvenil. Eu comezo a dar clase un pouco antes da morte de Franco, e inter\u00e9some pola lix porque me atopo con nenos diante. E neses anos cadra que en Espa\u00f1a se produce o estoupido de toda unha lix que ata ent\u00f3n estaba estaba represada polo filtro da censura, que agora chega a trav\u00e9s de colecci\u00f3ns como a m\u00edtica de Alfaguara, Noguer ou posteriormente Espasa Calpe. E de repente, en dous ou tres anos, descubro a toda unha xente que desco\u00f1ec\u00eda: a Roald Dahl, a Gianni Rodari, a Mar\u00eda Gripe, a Michael Ende, a Ursula Wolfe. Unha xente que fai unha lix que a min me gusta moito, mesmo como lector adulto entusi\u00e1smame, e descubro que aos cativos lles entusiasma tam\u00e9n. Cando me toca escribir as mi\u00f1as cousas, eu te\u00f1o a vantaxe de que comezo xa maior, xa ao f\u00edo dos corenta anos, e xa estou curtido como lector, xa lin moito. Tam\u00e9n fora membro, coma ti sabes, de xurados como o primeiro Merl\u00edn e xa v\u00eda os perigos dos libros galegos asociados de xeito exclusivo a trasnos e ao mundo rural m\u00edtico. E eu dun xeito inconsciente, isto \u00e9 consciente s\u00f3 agora, eu tiro por outro cami\u00f1o. Foi as\u00ed<\/p>\n

P.- Seguindo coa li\u00f1a dos antagonismos, penso que hai tam\u00e9n na t\u00faa lix a demostraci\u00f3n de que a fantas\u00eda non ten por que ser evasiva sen\u00f3n que pode ser utilizada para un mellor desvelamento do real, para po\u00f1er de relevo contradici\u00f3ns que doutro xeito pod\u00edan quedar non tan manifestas, e que ademais axuda a que os conflitos resulten particularmente atraentes para un lector novo.<\/p>\n

R.- Estou de acordo e a\u00ed si que son particularmente consciente. Isto posiblemente me ve\u00f1a non s\u00f3 da lix sen\u00f3n da literatura para adultos, penso p. ex. na Metamorfose<\/em> de Kafka, de como a trav\u00e9s da fantas\u00eda podes falar con maior profundidade do real. O caso m\u00e1is claro \u00e9 o dos Contos por palabras<\/em> pero hai tam\u00e9n outros libros, como os tres que dediquei a un mesmo tema (para min porque logo a cr\u00edtica pode velo doutra maneira). \u00c9 o tema da perda dos valores do mundo rural popular tradicional por efecto da modernizaci\u00f3n. Alg\u00fans pode ser bo que se perdan, outros non e entre eles estar\u00eda o imaxinario colectivo, os seres m\u00edticos. A isto dediqueille tres libros, As fadas verdes<\/em>, No coraz\u00f3n do bosque<\/em> e Aire negro<\/em>. E eses tres libros responden \u00e1 mesma idea: a de traballar sobre os seres m\u00edticos e a s\u00faa presenza e funci\u00f3n na sociedade actual, de a\u00ed que unha nena se atope cun trasno, outra se atope cunha fada verde e outra se atope coa \u201cbesta\u201d, con resultados diferentes.<\/p>\n

P.- Eu por\u00eda ao lado de Aire negro<\/em>, as Cartas de inverno<\/em>, d\u00faas novelas que para min constit\u00faen homenaxes impl\u00edcitas aos dous indiscutibles mestres do relato de terror moderno, Poe e Lovecraft. Son relatos do que Todorov chama o fant\u00e1stico moderno, que nada ter\u00eda que ver co fant\u00e1stico marabilloso da literatura precedente, pero xustamente ti acertas a amosar que esa vinculaci\u00f3n pode persistir, xusto na direcci\u00f3n que v\u00e9s de sinalar con respecto a Aire negro<\/em>…<\/p>\n

R.- Esa conexi\u00f3n xorde de xeito inevitable. En Aire negro <\/em>eu vou abordar un relato de terror, pero non se trata de que eu diga previamente, nun determinado momento, vou mesturar Lovecraft cos seres m\u00edticos tradicionais, en absoluto. Sae as\u00ed e logo \u00e9 a posteriori cando ti o reco\u00f1eces, pero o proceso de escritura non funciona de acordo cun plan preestablecido que incl\u00faa estes elementos. Eu si te\u00f1o un plan preestablecido da trama, os personaxes, fago fichas, fago esquemas, pero \u00e1 hora da verdade isto afecta s\u00f3 ao externo, o interno, o que hai dentro, a parte invisible do iceberg, iso \u00e9… non sei se \u00e9 moi correcto chamalo as\u00ed… iso \u00e9 irracional.<\/p>\n

P.- Podiamos dicir que se escapa ao proceso estritamente met\u00f3dico.<\/p>\n

R.- Iso \u00e9. P. ex., nesta \u00faltima novela, Non hai noite tan longa<\/em>, calquera que a lea agora poder\u00eda dicir, o autor quixo facer un axuste de contas cun certo pasado da nosa xeraci\u00f3n, e eu mesmo o digo nas entrevistas. Pero a cr\u00faa realidade \u00e9 que a novela xorde dunha imaxe que eu anoto hai cinco ou seis anos, a de algu\u00e9n que chega a unha casa baleira e na sala desa casa atopa o fantasma, a aparici\u00f3n, a \u00e1nima, o esp\u00edrito ou ch\u00e1mao como queiras, de seu pai que lle di: \u201cMoito tardaches, levo m\u00e1is de ene anos agard\u00e1ndote\u201d. Ese \u00e9 o motor de todo o libro. E logo, como te\u00f1o 64 anos e estamos no tempo do axuste de contas co noso pasado e a nosa xeraci\u00f3n, vou achegando novos vimbios que van constru\u00edndo a novela, pero o motor que a fixo nacer foi esa imaxe. \u00c9 as\u00ed. E sei que hai escritores que lles pasa isto mesmo tam\u00e9n polo que leo eu deles, pero tam\u00e9n sei que hai outros que non.<\/p>\n

P.- Hai unha novela que eu sei que ti amas moito, que \u00e9 O centro do labirinto<\/em>, onde vexo representada tam\u00e9n a resoluci\u00f3n mediante doutro falso antagonismo, o que op\u00f3n un universalismo uniformizador, que \u00e9 o que hoxe se imp\u00f3n a trav\u00e9s da globalizaci\u00f3n neoliberal, e un provincianismo diferenciador singularista. E ti v\u00e9s amosar, mediante o teu relato, que este antagonismo encerra unha trampa perversa.<\/p>\n

R.- Esa \u00e9 a \u00fanica novela na que o punto de partida, no canto de ser unha imaxe ou alg\u00fan elemento semellante, \u00e9 iso que ti que acabas de argumentar: quero facer unha novela sobre os temas que me preocupaban de aquela, e me seguen a preocupar hoxe, a globalizaci\u00f3n neoliberal e como isto arrasa coa diversidade ecol\u00f3xica, coa destruci\u00f3n da natureza, a destruci\u00f3n das linguas. Eu ch\u00e1moa a novela sobre a lingua. Pero como \u00e9 unha novela e non un ensaio, coidei moito de que as ideas quedasen encarnadas en personaxes e acci\u00f3ns. Pero si, a idea era esa, e con iso non descubr\u00eda nada sen\u00f3n que volv\u00eda sobre algo que, noutros contextos, xa afrontaran a xeraci\u00f3n N\u00f3s ou Octavio Paz, quen deixou dito: \u201cSe puede ser universal en una aldea de los Andes, se puede ser provinciano en el centro de Nueva York<\/em>\u201d.<\/p>\n

P.- Continuando cos antagonismos que che ve\u00f1o propo\u00f1endo, outro \u00e9 a que op\u00f3n a literatura aos novos medios, o cine, a banda dese\u00f1ada, a televisi\u00f3n. Tam\u00e9n a t\u00faa literatura expresa moi ben a superaci\u00f3n deses antagonismos.<\/p>\n

R.- \u00c9 evidente: se me pasa a min, que son un lector que me encanta ler e ao mesmo tempo me encanta tam\u00e9n ver cine e p\u00e1some o d\u00eda navegando polos blogs, eu son a proba emp\u00edrica de que…<\/p>\n

P.- … que a galaxia Gutenberg e a galaxia McLuhan non son antag\u00f3nicas.<\/p>\n

R.- Exactamente. \u00c9 m\u00e1is, est\u00e1n a\u00ednda por explotar as sinerx\u00edas que se poden dar entre os distintos medios. As\u00ed que non hai contradici\u00f3n. Eu entre cine, banda dese\u00f1ada e literatura establezo un continuum<\/em>, a\u00ed o que hai son historias e as historias poden chegar a n\u00f3s por distintos medios pero, finalmente, como dic\u00eda Cunqueiro, n\u00f3s somos \u201cbebedores de historias\u201d. G\u00fastannos as historias, as ensinanzas que se sacan a partir desas historias, que as podes perfectamente atopar tanto nun relato cinematogr\u00e1fico como na banda dese\u00f1ada, como nun texto literario, entre todos eles d\u00e1se un continuum<\/em>.<\/p>\n

P.- Esa centralidade da historia \u00e1 que te acabas de referir \u00e9 ben clara na t\u00faa obra. Aeptar\u00edas que, facendo unha analox\u00eda con creadores cinematogr\u00e1ficos do per\u00edodo cl\u00e1sico, dixera que ti est\u00e1s m\u00e1is pr\u00f3ximo a un John Ford que a un Orson Welles, no sentido de que es m\u00e1is algu\u00e9n que procura a transparencia na narraci\u00f3n…<\/p>\n

R.- Si, a pureza e a sinxeleza no estilo.<\/p>\n

P.- … que a invenci\u00f3n experimentadora de novas formas?<\/p>\n

R.- Si, mais g\u00fastanme moito tam\u00e9n, como lector ou como espectador, as obras que buscan a experimentaci\u00f3n da linguaxe, estiven fascinado no seu d\u00eda polo Ulises<\/em>, e agora mesmo estou a ler a \u00faltima novela de Freixanes e par\u00e9ceme macanuda a s\u00faa opci\u00f3n. Con todo, cando un escritor ou un director conseguen unha narraci\u00f3n depurada, p. ex., penso agora n\u2019As uvas da ira<\/em>, tanto na narraci\u00f3n orixinal de Steinbeck como na pel\u00edcula de John Ford, unha historia ben contada nos dous casos, cunha forma de expresi\u00f3n clara capaz de chegar \u00e1 xente do com\u00fan, pois si, eu s\u00edntome identificado con esa elecci\u00f3n estil\u00edstica.<\/p>\n

P.- Eu dir\u00eda que a t\u00faa escrita \u00e9 ademais unha homenaxe permanente ao lector…<\/p>\n

R.- Ti cres?<\/p>\n

P.- Si, si, e iso evid\u00e9nciase na aparici\u00f3n nos teus relatos dos libros con referencias expl\u00edcitas…<\/p>\n

R.- Ah, si, iso si.<\/p>\n

P.- … ata chegar a Aire negro<\/em>, onde a lectura \u00e9 adoptada como terapia.<\/p>\n

R.- Iso \u00e9 adrede. Na vida real hai lectores igual que hai, que sei eu, bebedores de martinis<\/em> secos, as\u00ed que, que me custa a min po\u00f1er nas mi\u00f1as novelas alg\u00fan personaxe que te\u00f1a entre as s\u00faas caracter\u00edsticas ser lector? Ao mesmo tempo esa cousa tan sinxela ax\u00fadame a falar de libros que a min me interesan ou que encaixan con aquilo que estou contando, introducindo os libros con naturalidade no propio relato.<\/p>\n

P.- Hai unha frase recorrente en moitas das t\u00faas entrevistas, para explicar a x\u00e9nese das t\u00faas propias obras, na que falas dos \u201cf\u00edos da vida\u201d, de como os f\u00edos da vida entretecen os relatos que logo ti como autor acabas constru\u00edndo. E eu dir\u00eda que eses f\u00edos da vida son tam\u00e9n as veces os f\u00edos da morte. Estou a pensar nese ciclo de tres novelas sobre a memoria, que ademais te\u00f1en particular actualidade se temos en conta que os tempos que ve\u00f1en van ser posiblemente tempos de novo de agochar ou mesmo borrar a memoria.<\/p>\n

R.- Tam\u00e9n aqu\u00ed hai algo consciente cando afronto libros como Corredores de sombras <\/em>ou como Noite de voraces sombras<\/em>. En Cds<\/em> a protagonista di expresamente que o que a move a escribir \u00e9 ese esforzo marabilloso de persoas que est\u00e1n a abrir fosas, desenterrando cad\u00e1veres, iso \u00e9 o que a leva a tratar de desenterrar o cad\u00e1ver soterrado na fosa que abrir\u00e1 mediante o seu relato. E Ndvs <\/em>nace do meu pasmo cando eu descubro, xa moi maior, que a illa de San Sim\u00f3n foi un campo de concentraci\u00f3n.<\/p>\n

P.- Non viras, ao escribir Ndvs<\/em>, o documental Illados<\/em> de Ant\u00f3n Caeiro?<\/p>\n

R.- Precisamente o gui\u00f3n publicado por Ir indo dese documental \u00e9 o que me descubre o que acontecera na illa de San Sim\u00f3n. O documental s\u00f3 o vin despois. Tras ese impacto veu o de saber que en moitos outros lugares de Galicia houberan campos de concentraci\u00f3n e iso \u00fanese \u00e1s pol\u00edticas de borrado da memoria. Nos anos en que eu escribo Ndvs<\/em> Fraga acababa de dicir \u201cbasta ya de abrir fosas<\/em>\u201d. \u00c9 a perplexidade dun cidad\u00e1n que descobre esas cousas, xa maior. E que di, cando eu te\u00f1o este desco\u00f1ecemento tan grande, froito da mi\u00f1a xeraci\u00f3n, como ser\u00e1 de pavoroso o desco\u00f1ecemento das xeraci\u00f3ns novas. Non te\u00f1en idea de nada. De a\u00ed parte tam\u00e9n a necesidade de escribir esas novelas.<\/p>\n

P.- Para conclu\u00edr, gustar\u00edame que fixeras unha reflexi\u00f3n sobre as carencias do chamado sistema literario galego. Tense falado moito da ausencia de procedementos de visibilizaci\u00f3n, que deber\u00edan estar acompa\u00f1ados dunha cr\u00edtica rigorosa, con presenza na prensa, na televisi\u00f3n… Que opinas disto?<\/p>\n

R.- Est\u00e1 claro que o noso sistema literario, por recorrer \u00e1 expresi\u00f3n ao uso, non ten unha situaci\u00f3n normal. Iso Ant\u00f3n Figueroa xa o contou con detalle. Cales son as carencias? Non se pode trasladar de xeito mim\u00e9tico a situaci\u00f3n socioling\u00fc\u00edstica \u00e1 situaci\u00f3n literaria pero \u00e9 evidente que hai unha certa correlaci\u00f3n. Os problemas inherentes \u00e1 situaci\u00f3n social da lingua trasl\u00e1danse, queiramos ou non, ao sistema literario, non en particular ao acto de creaci\u00f3n. A min g\u00fastame dicir que cando escribo o centro do mundo est\u00e1 aqu\u00ed, enriba desta mesa e polo tanto d\u00e1 o mesmo que escriba en ingl\u00e9s, en galego ou en tagalo. Pero, unha vez acabado o acto de creaci\u00f3n, comeza a sociolox\u00eda literaria. Ese libro ten que ir a unha industria cultural e precisa dunhas canles institucionais que lle permitan chegar aos lectores, e os lectores te\u00f1en que saber da s\u00faa existencia para chegar a lelo. E \u00e9 en todo ese proceso onde se notan as carencias: a industria cultural, malia o moito que se ten avanzado nestes \u00faltimos vinte anos, non ten a\u00ednda o tama\u00f1o e a consolidaci\u00f3n que lle fai falta. Existen problemas na distribuci\u00f3n, tanto en relaci\u00f3n co libro actual como co emerxente libro electr\u00f3nico. Existen tam\u00e9n problemas grav\u00edsimos no punto de venta, co libro galego, como a aldea de Asterix, confinado nun oc\u00e9ano de ocupaci\u00f3n romano. E existen problemas no \u00faltimo destinatario que \u00e9 o lector, porque moitos deles poden non ter a competencia necesaria para unha lectura flu\u00edda. Unha lectura, como di Ant\u00f3n Figueroa, chea de ru\u00eddos derivados desa non pr\u00e1ctica de lectura literaria en galega. As\u00ed que vemos que entre o escritor e o seu destinatario existen unha serie de problemas que non te\u00f1en directamente que ver co lugar no que habitas. Porque eu poder\u00eda estar agora mesmo escribindo en ingl\u00e9s no \u00faltimo curruncho das illas Samoa,\u00a0 e ter un axente literario en Londres, e ser\u00eda como se estivese no centro do mundo. Na actualidade d\u00e1 lugar onde escribas porque, coa rede, todos somos centro, en teor\u00eda.<\/p>\n

P.- En teor\u00eda, porque ao final a rede tam\u00e9n reproduce novos espazos de minor\u00edas e maior\u00edas, novos centros e novas periferias.<\/p>\n

R.- E iso que, no caso do galego, na rede ten unha presenza vital moi importante porque polo momento non est\u00e1 sometido \u00e1s cortapisas \u00e1s que si est\u00e1 sometido na sociedade chamemos real, por oposici\u00f3n \u00e1 virtual da rede. Na rede vemos que hai un sector importante que se manifesta en galego cunha vitalidade abraiante. Unha vitalidade que rompe cos esquemas de conflito ling\u00fc\u00edstico que se impo\u00f1en na sociedade.<\/p>\n

MIGUEL V\u00c1ZQUEZ FREIRE<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

BEBEDORES DE HISTORIAS ENTREVISTA A AGUST\u00cdN FERN\u00c1NDEZ PAZ Datos oficiosos \u2013os oficiais non os hai- levan anos indicando que Agust\u00edn Fern\u00e1ndez Paz, o escritor vilalb\u00e9s, \u00e9 un dos m\u00e1is lidos dos nosos escritores. A maior\u00eda das s\u00faas obras, sempre escritas en galego, te\u00f1en sido editadas en todos os idiomas peninsulares, inclu\u00eddo o portugu\u00e9s. Recentemente, algunha […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-5571","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-interviews"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agustinfernandezpaz.gal\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5571","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agustinfernandezpaz.gal\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agustinfernandezpaz.gal\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agustinfernandezpaz.gal\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agustinfernandezpaz.gal\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5571"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/agustinfernandezpaz.gal\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5571\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agustinfernandezpaz.gal\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agustinfernandezpaz.gal\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agustinfernandezpaz.gal\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}